Pređi na Sadržaj

Blog arhiva

Aktivnosti Zavoda na Centralnoj kula u kompleksu Staro sajmište

Zavod za zaštitu spomenika kulture grada Beograda godinama radi na istraživanju, proučavanju, analizi i vrednovanju objekata na prostoru Starog sajmišta. Prvi korak bio je pre tačno 35 godina, kada je kompleks Starog sajmišta utvrđen za spomenik kulture pod nazivom „Staro sajmište – logor gestapoa“.

0 Nastavi sa čitanjem →

Manastir Fenek

Danas se obeležava Prenos moštiju svete Petke. Stoga, donosimo priču o Manastiru Fenek.

Manastir Fenek smešten je u jugoistočnom delu Donjeg Srema, na teritoriji sela Jakova, udaljen 20 kilometara od Beograda. Manastirski kompleks se sastoji od crkve posvećene svetoj Petki, konaka koji okružuje crkvu sa tri strane i zasebne kapele takođe posvećene svetoj Petki. Iako po svom geografskom položaju ne spada u grupu fruškogorskih manastira, Fenek je po svom nastanku, uslovima istorijskog razvoja i arhitektonskim oblikom uvek tretiran u okviru ove grupe. Od samog osnivanja manastir je bio značajno središte kulta svete Prepodobne mati Paraskeve, koji se od početka XV veka naročito razvija na području Beograda i Donjeg Srema.

Ne postoje pouzdani podaci na osnovu kojih bi se mogao utvrditi tačan datum podizanja manastira, niti ime njegovog ktitora. Prema predanju, koje prenosi mitropolit Vikentije Jovanović u svom izveštaju od 2. decembra 1775. godine, manastir Fenek su, kao i manastire Krušedol i Hopovo, podigli u drugoj polovini XV veka srpski vladika Maksim Branković, sa bratom despotom Jovanom i majkom Angelinom. Ipak, najraniji istorijski pomen Feneka potiče iz 1563. godine. Na osnovu arheoloških istraživanja može se zaključiti da je stara crkva manastira Fenek izvedena kao jednobrodna, longitudinalna i verovatno zasvedena građevina sa bočim polukružnim pevnicama. Iako su pripreme za obnovu manastira i izgradnju nove crkve otpočele već 1775. godine, na realizaciju izgradnje čekalo se sve do kraja XVIII veka zbog nedostatka novca i ratnih zbivanja 1789–1791. godine, kada je manastir prilično stradao. Nova barokna crkva koja i danas postoji podignuta je u periodu 1794–1797. godine, po projektu zemunskog majstora Maurilijusa Rabla. Arhitektonsku realizaciju fasada odlikuje bogatstvo baroknih dekorativnih elemenata koji najviše dolaze do izražaja na zvoniku i zapadnoj fasadi.

Od svog postanka do danas za manastir se vezivao kult isceliteljskog izvora. Ozidani bunar s lekovitom vodom pojavljuje se tako u svim opisima manastira Fenek kao njegova posebna znamenitost. Nad lekovitim izvorom je nekada postojala stara kapela, o čijem vremenu postanka ne postoje podaci, ali o njenom izgledu svedoči bakrorez Svete Paraskeve iz 1782. godine. Ovaj likovni predložak prikazuje kapelu kao skromno poligonalno zdanje sa prizidanim pravougaonim aneksom. Danas postojeća kapela sv. Petke, udaljena sto metara od manastirske crkve, potiče iz 1800. godine. O vremenu podizanja svedoči ktitorski natpis u priprati kapele. Radovi na konačnom uređenju i opremanju unutrašnjosti kapele potrajali su još neko vreme, tako da je njeno osvećenje bilo tek 15. avgusta 1807. godine. Današnji konaci manastira Fenek obuhvataju crkvu sa tri strane: zapadne, severne i južne. Pretpostavlja se da su izgrađeni 1785. godine, kad ih je osveštao mitropolit Mojsej Putnik. Najpotpunije podatke o istorijskom izgledu konaka daju sačuvani planovi iz 1878. godine. Iako su stradali u kasnijim ratnim dešavanjima, konaci i danas predstavljaju impozantnu baroknu jednospratnu građevinu, sa otvorenim tremom ka porti crkve. Manastir Fenek je 1950. godine utvrđen za kulturno dobro, a 1979. godine za kulturno dobro od velikog značaja.

0 Nastavi sa čitanjem →

Kuća izdavača i knjižara Gece Kona

Kuća izdavača i knjižara Gece Kona u Beogradu podignuta je 1928. godine za braću Petra i Milovana Matića prema projektu arhitekte Radoslava Todorovića. Godine 1932. od prvobitnih vlasnika kuću je otkupio Geca Kon i u njoj otvorio knjižnicu pod nazivom „Izdavačka knjižarnica Gece Kona“, koja je postala jedna od najbolje snabdevenih trgovina te vrste na Balkanu.

0 Nastavi sa čitanjem →

Početak radova na Centralnoj kuli u okviru spomenika kulture Staro sajmište

Danas, 27. jula kada se navršilo tačno 78 godina od ukidanja logora Staro sajmište Predsednik Republike Srbije u prisustvu visokih predstavnika države Srbije i diplomatskog kora, otvorio je početak radova na Centralnoj kuli Starog sajmišta prema projektu koji je uradio Zavod za zaštitu spomenika kulture grada Beograda u saradnji i uz pomoć Ministarstva kulture i informisanja Republike Srbije i institucija Grada Beograda.

0 Nastavi sa čitanjem →

Dorćolska osnovna škola

Arhitekta Milan Kapetanović, koji je za svog života ostavio neizbrisiv trag u razvoju nacionalne arhitekture i dao pečat arhitektonskom fondu naše prestonice, preminuo je na današnji dan 1934. godine.

0 Nastavi sa čitanjem →

Dom Vračarske štedionice

Dom Vračarske štedionice sagrađen je 1906. godine po projektu arhitekte Danila Vladisavljevića, uz saradnju inženjera Miloša Savčića. Predstavlja drugi značajni objekat na razvojnom putu arhitekte Danila Vladisavljevića u njegovom ne dugom, ali uspešnom stvaralačkom opusu.

0 Nastavi sa čitanjem →

Termoelektrana „Snaga i svetlost”

Termoelektrana „Snaga i svetlost” sagrađena je na desnoj obali Dunava u periodu od 1930. do 1932. godine, prema projektu Švajcarskog društva za elektrifikaciju i saobraćaj iz Bazela.

0 Nastavi sa čitanjem →

In memoriam Gordana Gordić (1939-2022)

Naša draga koleginica istoričarka umetnosti Gordana Gordić preminula je 1.jula. Bila je četiri decenije deo Zavoda za zaštitu spomenika kulture grada Beograda i postavila temelje zaštite graditeljskog nasleđa Beograda. Radila je na istraživanju, ali je i svesrdno promovisala nasleđe i bila sinonim za njegovo očuvanje

0 Nastavi sa čitanjem →

BINA 2022, šetnja: Istorijat Beogradske tvrđave, sa osvrtom na nerealizovani projekat arhitekte Nikole Dobrovića

U okviru programa 17 Beogradske internacionalne nedelje arhitekture – BINA 2022, u nedelju, 26.06.2022. od 18.00 do2 0.00 časova, održana je šetnja na Beogradskoj tvrđavi, sa temom: Istorijat Beogradske tvrđave, sa osvrtom na nerealizovani projekat arhitekte Nikole Dobrovića. Mesto okupljanja je bilo ispred Umetničkog paviljona Cvijeta Zuzorić, a šetnju je vodio Aleksandar Božović, viši konzervator Zavoda za zaštitu spomenika kulture grada Beograda

0 Nastavi sa čitanjem →

Saradnja između Zavoda za zaštitu spomenika kulture grada Beograda i  Biološkog fakulteta

Dana 22. juna 2022. godine, na osnovu potpisanog Protokola o saradnji Zavoda za zaštitu spomenika kulture grada Beograda i  Biološkog fakulteta Univerziteta u Beogradu, saradnici ove dve institucije dr Gordana Subakov Simić, dr Milica Ljaljević Grbić, dr Slađana Popović i dr NikolaUnković i Olivera Vučković, Jasna Cvetić i Anđelija Milašinović, su prvi put zajednički izašli na lokaciju starog groblja u Čibutkovici, gde se nalazi kulturno dobro Nadgrobni spomenik knezu Aksentiju Miladinoviću

0 Nastavi sa čitanjem →