Pređi na Sadržaj

O: Bojana Ibrajter Gazibara

Nedavni članci od Bojana Ibrajter Gazibara

Manastir Fenek

Danas se obeležava Prenos moštiju svete Petke. Stoga, donosimo priču o Manastiru Fenek.

Manastir Fenek smešten je u jugoistočnom delu Donjeg Srema, na teritoriji sela Jakova, udaljen 20 kilometara od Beograda. Manastirski kompleks se sastoji od crkve posvećene svetoj Petki, konaka koji okružuje crkvu sa tri strane i zasebne kapele takođe posvećene svetoj Petki. Iako po svom geografskom položaju ne spada u grupu fruškogorskih manastira, Fenek je po svom nastanku, uslovima istorijskog razvoja i arhitektonskim oblikom uvek tretiran u okviru ove grupe. Od samog osnivanja manastir je bio značajno središte kulta svete Prepodobne mati Paraskeve, koji se od početka XV veka naročito razvija na području Beograda i Donjeg Srema.

Ne postoje pouzdani podaci na osnovu kojih bi se mogao utvrditi tačan datum podizanja manastira, niti ime njegovog ktitora. Prema predanju, koje prenosi mitropolit Vikentije Jovanović u svom izveštaju od 2. decembra 1775. godine, manastir Fenek su, kao i manastire Krušedol i Hopovo, podigli u drugoj polovini XV veka srpski vladika Maksim Branković, sa bratom despotom Jovanom i majkom Angelinom. Ipak, najraniji istorijski pomen Feneka potiče iz 1563. godine. Na osnovu arheoloških istraživanja može se zaključiti da je stara crkva manastira Fenek izvedena kao jednobrodna, longitudinalna i verovatno zasvedena građevina sa bočim polukružnim pevnicama. Iako su pripreme za obnovu manastira i izgradnju nove crkve otpočele već 1775. godine, na realizaciju izgradnje čekalo se sve do kraja XVIII veka zbog nedostatka novca i ratnih zbivanja 1789–1791. godine, kada je manastir prilično stradao. Nova barokna crkva koja i danas postoji podignuta je u periodu 1794–1797. godine, po projektu zemunskog majstora Maurilijusa Rabla. Arhitektonsku realizaciju fasada odlikuje bogatstvo baroknih dekorativnih elemenata koji najviše dolaze do izražaja na zvoniku i zapadnoj fasadi.

Od svog postanka do danas za manastir se vezivao kult isceliteljskog izvora. Ozidani bunar s lekovitom vodom pojavljuje se tako u svim opisima manastira Fenek kao njegova posebna znamenitost. Nad lekovitim izvorom je nekada postojala stara kapela, o čijem vremenu postanka ne postoje podaci, ali o njenom izgledu svedoči bakrorez Svete Paraskeve iz 1782. godine. Ovaj likovni predložak prikazuje kapelu kao skromno poligonalno zdanje sa prizidanim pravougaonim aneksom. Danas postojeća kapela sv. Petke, udaljena sto metara od manastirske crkve, potiče iz 1800. godine. O vremenu podizanja svedoči ktitorski natpis u priprati kapele. Radovi na konačnom uređenju i opremanju unutrašnjosti kapele potrajali su još neko vreme, tako da je njeno osvećenje bilo tek 15. avgusta 1807. godine. Današnji konaci manastira Fenek obuhvataju crkvu sa tri strane: zapadne, severne i južne. Pretpostavlja se da su izgrađeni 1785. godine, kad ih je osveštao mitropolit Mojsej Putnik. Najpotpunije podatke o istorijskom izgledu konaka daju sačuvani planovi iz 1878. godine. Iako su stradali u kasnijim ratnim dešavanjima, konaci i danas predstavljaju impozantnu baroknu jednospratnu građevinu, sa otvorenim tremom ka porti crkve. Manastir Fenek je 1950. godine utvrđen za kulturno dobro, a 1979. godine za kulturno dobro od velikog značaja.

0 Nastavi sa čitanjem →

Zgrada Narodne skupštine

Zgrada Narodne skupštine građena je između 1907. i 1936. godine, prema projektu arhitekte Jovana Ilkića i pod nadzorom i razradom projekta njegovog sina, arhitekte Pavla Ilkića.

0 Nastavi sa čitanjem →

Obaveštenje o radnom vremenu za praznike

Pisarnica Zavoda za zaštitu spomenika kulture grada Beograda će za praznike raditi sa strankama skraćeno – u petak 31. decembra 2021. godine do 10 časova, a na Badnji dan 06. januara 2022. godine do 12 časova.

Ponedeljak 03. januar i petak 07. januar 2022. godine su neradni dani.

0 Nastavi sa čitanjem →

Sastanak sa Turskom agencijom za saradnju i koordinaciju (TIKA)

U Zavodu za zaštitu spomenika kulture grada Beograda održan je 19.11.2021. godine sastanak sa glavnim koordinatorom Turske agencije za saradnju i koordinaciju (TIKA) Mehmedom Mete Anačom.

0 Nastavi sa čitanjem →

Obaveštenje za stranke

Povodom otvaranja izložbe „Spomeničko nasleđe Ulice kneza Miloša“ i zvaničnog otvaranja Dana evropske baštine 2021. Zavod za zaštitu spomenika kulture grada Beograda će raditi skraćeno sa strankama do 12:30 časova u sredu 15.09.2021. Hvala na razumevanju.

0 Nastavi sa čitanjem →

Nagrade Društva konzervatora Srbije za 2020.

U kulturnoj stanici Svilara (Almaški kraj) u Novom Sadu 31.maja 2021. godine održana je svečanost povodom Dana Društva konzervatora Srbije.

0 Nastavi sa čitanjem →

Obeležavanje dana Zavoda za zaštitu spomenika kulture grada Beograda

Zavod za zaštitu spomenika kulture grada Beograda ovoga maja obeležava 61 godinu svog rada i delovanja na očuvanju kulturnog nasleđa glavnog grada.

0 Nastavi sa čitanjem →

Zahvalnica Narodnog muzeja

Na svečanosti priređenoj povodom obeležavanja 177 godina od osnivanja Narodnog muzeja u Beogradu održanoj 10.05.2021. godine, Zavodu za zaštitu spomenika kulture grada Beograda je uručena Zahvalnica za ostvarenu uspešnu saradnju.

U ime Zavoda zahvalnicu je primila direktor Olivera Vučković.

Podsećamo da je rekonstrukcija Narodnog muzeja u Beogradu, kulturnog dobra od velikog značaja realizovana u periodu od 2014. do 2018. godine.

0 Nastavi sa čitanjem →

Srećan Uskrs

Srećan Uskrs

0 Nastavi sa čitanjem →

Zavod na Danima Beograda

Ovom prilikom se zahvaljujemo svim Beograđanima i gostima Beograda koji su uprkos promenljivom i prohladnom aprilu, sa nama upoznavali tajne Terazija, Beogradske zadruge, Beogradskih hotela i kafana, žrtvenika sa Gornjeg grada, Jelisavete Načić, Meštrovića, Hrama Svetog Save i Zemunske tvrđave.

0 Nastavi sa čitanjem →

 

Nedavni komentari od Bojana Ibrajter Gazibara

    No comments by Bojana Ibrajter Gazibara