Skip to Content

Category Archives: _treći red

Vila Mozer utvrdjena za spomenik kulture

Na predlog Zavoda za zaštitu spomenika kulture grada Beograda Vlada Republike Srbije je na sednici održanoj 30.04.2024. godine utvrdila „Vilu Mozer u Beogradu“ za spomenik kulture („Sl. glasnik RS”, br. 38/2024“).

Kompleks radničkih stanova

U duhu obeležavanja Medjunarodnog praznika rada kojim pripadnici i simpatizeri radničkog pokreta iskazuju opštu solidarnost radništva i obeležavaju sećanje na dostignuća radničkog pokreta, odnosno žrtve koje su pripadnici radničkog pokreta podneli kako bi se izborili za veća radna prava, donosimo vam priču o Kompleksu radničkih stanova kroz koju ćete saznati kako se brinulo o radničkoj klasi i njihovim potrebama, gradeći nove objekte i nov identitet grada.

Kuća Stevana Mokranjca

Stevan Stojanović Mokranjac, srpski kompozitor, muzički pedagog i akademik preminuo je 28. septembra 1914. godine. Sakupljač narodnih melodija, predstavnik muzičkog realizma i jedna od najznačajnijih ličnosti u istoriji srpske muzike, svoj najviši domet dosegao je delom Rukoveti, a živeo je i radio na adresi Dositejeva br. 16 u Beogradu.

Mesto kulta Tetkice Bibije i spomen obeležja Roma u Ulici gospodara Vučića u Beogradu utvrdjeno je za prostorno kulturno-istorijsku celinu

Na sednici Vlade Rerublike Srbije održanoj 27. aprila 2023. godine utvrdjeno je Mesto kulta Tetkice Bibije i spomen obeležja Roma u Ulici gospodara Vučića u Beogradu za prostorno kulturno-istorijsku celinu, a Beograd je na taj način dobio 446. nepokretno kulturno dobro.

Srećan medjunarodni praznik rada

Zavod za zaštitu spomenika kulture grada Beograda svim sugradjanima čestita Prvi maj, medjunarodni praznik rada. Povodom praznika donosimo vam priču o Domu Radničke komore.

Zgrada Kolarčevog narodnog univerziteta

Povodom Dana Velike dvorane Kolarčeve zadužbine koji se obeležava 04. februara, donosimo vas priču o Zgradi Kolarčevog narodnog univerziteta.

Dom Jovana Cvijića

Na današnji dan, 11.10.1865. godine rodjen je Jovan Cvijić, srpski geograf, naučnik, univerzitetski profesor i akademik. Tim povodom donosimo vam priču o njegovoj kući u Beogradu.

Manastir Fenek

Danas se obeležava Prenos moštiju svete Petke. Stoga, donosimo priču o Manastiru Fenek.

Manastir Fenek smešten je u jugoistočnom delu Donjeg Srema, na teritoriji sela Jakova, udaljen 20 kilometara od Beograda. Manastirski kompleks se sastoji od crkve posvećene svetoj Petki, konaka koji okružuje crkvu sa tri strane i zasebne kapele takodje posvećene svetoj Petki. Iako po svom geografskom položaju ne spada u grupu fruškogorskih manastira, Fenek je po svom nastanku, uslovima istorijskog razvoja i arhitektonskim oblikom uvek tretiran u okviru ove grupe. Od samog osnivanja manastir je bio značajno središte kulta svete Prepodobne mati Paraskeve, koji se od početka XV veka naročito razvija na području Beograda i Donjeg Srema.

Ne postoje pouzdani podaci na osnovu kojih bi se mogao utvrditi tačan datum podizanja manastira, niti ime njegovog ktitora. Prema predanju, koje prenosi mitropolit Vikentije Jovanović u svom izveštaju od 2. decembra 1775. godine, manastir Fenek su, kao i manastire Krušedol i Hopovo, podigli u drugoj polovini XV veka srpski vladika Maksim Branković, sa bratom despotom Jovanom i majkom Angelinom. Ipak, najraniji istorijski pomen Feneka potiče iz 1563. godine. Na osnovu arheoloških istraživanja može se zaključiti da je stara crkva manastira Fenek izvedena kao jednobrodna, longitudinalna i verovatno zasvedena gradjevina sa bočim polukružnim pevnicama. Iako su pripreme za obnovu manastira i izgradnju nove crkve otpočele već 1775. godine, na realizaciju izgradnje čekalo se sve do kraja XVIII veka zbog nedostatka novca i ratnih zbivanja 1789–1791. godine, kada je manastir prilično stradao. Nova barokna crkva koja i danas postoji podignuta je u periodu 1794–1797. godine, po projektu zemunskog majstora Maurilijusa Rabla. Arhitektonsku realizaciju fasada odlikuje bogatstvo baroknih dekorativnih elemenata koji najviše dolaze do izražaja na zvoniku i zapadnoj fasadi.

Od svog postanka do danas za manastir se vezivao kult isceliteljskog izvora. Ozidani bunar s lekovitom vodom pojavljuje se tako u svim opisima manastira Fenek kao njegova posebna znamenitost. Nad lekovitim izvorom je nekada postojala stara kapela, o čijem vremenu postanka ne postoje podaci, ali o njenom izgledu svedoči bakrorez Svete Paraskeve iz 1782. godine. Ovaj likovni predložak prikazuje kapelu kao skromno poligonalno zdanje sa prizidanim pravougaonim aneksom. Danas postojeća kapela sv. Petke, udaljena sto metara od manastirske crkve, potiče iz 1800. godine. O vremenu podizanja svedoči ktitorski natpis u priprati kapele. Radovi na konačnom uredjenju i opremanju unutrašnjosti kapele potrajali su još neko vreme, tako da je njeno osvećenje bilo tek 15. avgusta 1807. godine. Današnji konaci manastira Fenek obuhvataju crkvu sa tri strane: zapadne, severne i južne. Pretpostavlja se da su izgradjeni 1785. godine, kad ih je osveštao mitropolit Mojsej Putnik. Najpotpunije podatke o istorijskom izgledu konaka daju sačuvani planovi iz 1878. godine. Iako su stradali u kasnijim ratnim dešavanjima, konaci i danas predstavljaju impozantnu baroknu jednospratnu gradjevinu, sa otvorenim tremom ka porti crkve. Manastir Fenek je 1950. godine utvrdjen za kulturno dobro, a 1979. godine za kulturno dobro od velikog značaja.

Kuća izdavača i knjižara Gece Kona

Kuća izdavača i knjižara Gece Kona u Beogradu podignuta je 1928. godine za braću Petra i Milovana Matića prema projektu arhitekte Radoslava Todorovića. Godine 1932. od prvobitnih vlasnika kuću je otkupio Geca Kon i u njoj otvorio knjižnicu pod nazivom „Izdavačka knjižarnica Gece Kona“, koja je postala jedna od najbolje snabdevenih trgovina te vrste na Balkanu.

Dorćolska osnovna škola

Arhitekta Milan Kapetanović, koji je za svog života ostavio neizbrisiv trag u razvoju nacionalne arhitekture i dao pečat arhitektonskom fondu naše prestonice, preminuo je na današnji dan 1934. godine.