Pređi na Sadržaj

Arhiva kategorija:_treći red

Zgrada predstavništva Prvog dunavskog parobrodarskog društva u Beogradu

Zavod za zaštitu spomenika kulture grada Beograda je sarađivao sa UK „Parobrod“ 2018. godine pri realizaciji izložbe „Moderna grada Beograda“. Uspešna saradnja se nastavila i ove godine otvaranjem izložbe „Nikola Nestorović – portret jedne epohe“ u Zgradi predstavništva Prvog dunavskog parobrodarskog društva. Tim povodom rešili smo da današnju objavu posvetimo samom objektu.

istorijska fotografija

Zgrada predstavništva Prvog dunavskog parobrodarskog društva u Beogradu podignuta je u periodu između 1924. i 1926. godine, na uglu ulica Kapetan Mišine i Gospodar Jevremove. Za potrebe izgradnje ovog stambeno-poslovnog objekta, još novembra 1923. godine stigli su idejni projekti arhitekte Aleksandra Popa iz Beča, gde je i bilo sedište kompanije. S obzirom na to da je projekat bilo potrebno razraditi, prilagoditi konfiguraciji terena i napraviti odgovarajući unutrašnji raspored u skladu s potrebama predstavništva, ovaj posao je preuzelo lokalno građevinsko preduzeće inž. Stevana Tobolara koje je ujedno bilo i izvođač radova. Prispela tehnička dokumentacija je usvojena februara 1924. godine, a reprezentativna ugaona zgrada bila je završena početkom 1926. godine.

Zgradu karakteriše naglašeni vertikalni dinamizam ugaone partije, od kojeg se bočno razvijaju dva krila. Snažno naglašena i strukturno razuđena ugaona partija zgrade komponovana je tako da predstavlja njenu dominantu, a u vreme nastanka objekat je bio markantan urbani reper šireg područja. Na levom unutrašnjem licu ugaone partije nalazi se veliki časovnik. Naročito je karakterističan motiv prelomljenog luka u otvoru smeštenom na etaži potkrovlja, kao i dva jarbola koji još više doprinose utisku vertikalizma. Na bočnim zidovima ugaonog dela postavljen je vertikalan niz trostrukih prozora obrađenih u svedenoj, geometrizovanoj dekorativnoj strukturi. Ulazni vestibil izveden u zoni prizemlja, trapezoidnog je oblika i svojim volumenom izlazi iz zasečenog dela ugaone partije. Prostorno i likovno je koncipiran tako da predstavlja glavni motiv građevine. U centralnom delu friza iznad portala smešteno je sidro kao simbol kompanije i urezana godina: 1925. U bočnim delovima friza stoje ćirilični i latinični natpis: Prvo Dunavsko parobrodarsko društvo.

Projekat za Zgradu Prvog dunavskog parobrodarskog društva pripada autorovom ranom, formativnom periodu i ujedno je prvo Popovo značajno i reprezentativno arhitektonsko ostvarenje. Objekat je najraniji primer modernističke arhitekture, odnosno modernističkog ekspresionizma u Beogradu. Zgrada predstavništva Prvog dunavskog parobrodarskog društva u Beogradu je utvrđena za spomenik kulture 2019. godine.

Muzička škola „Stanković“

Pevačka družina „Stanković“, čije je ime čuvalo uspomenu na prvog srpskog školovanog kompozitora, melografa, dirigenta i pijanistu, 1911. godine je uspela da osnuje Muzičku školu „Stanković“. Za potrebe škole i njenih đaka bilo je neophodno da se obezbedi adekvatan prostor. Izbor je pao na jednu prizemnicu na početku Ulice kneza Miloša, podignutu devedesetih godina 19. veka. Osnovana je lutrija, potpisivane su menice, a kući je, u skladu s novom funkcijom, dograđen i sprat s koncertnom dvoranom. Ovaj dom otvoren je za školu i pevačku družinu 9. januara 1914. godine.

opšti izgled

Izrada projekta za nadgradnju i dogradnju nekadašnje kuće Artemize Hristić, potpisao je arhitekta Petar Bajalović. Radovi su izvedeni u periodu 1913–1914. godine. U skladu s vremenom nastanka, kuća je dobila akademski rešenu fasadu. Ipak, secesijski duh provejava kroz portrete Kornelija Stankovića, Davorina Jenka i Živojina Simića, smeštene iznad prozora prvog sprata. Za ove portrete, kao i za reljef iznad ulaza u zgradu Starac sa guslama i dečak, ne postoji siguran podatak o autorstvu, ali se čini mogućim da ih je izradio veliki jugoslovenski vajar Ivan Meštrović. Koncertna svečana sala kroz dve etaže, veoma vredna zbog svoje izuzetne akustičnosti, predstavlja i pravi biser u funkcionalno-šematskoj organizaciji prostora. Sala ima galeriju, kao i profilaciju i štuko-dekoraciju u stilu secesije.

Prvi svetski rat je na nekoliko godina obustavio delatnost škole, ali po njegovom završetku, škola je na stavila sa radom. Nastavni plan je izrađen po ugledu na Praški i Bečki konzervatorijum, 1928. godine je pokrenut i GlasnikMuzičkogdruštvaʼStankovićʼ, a do Drugog svetskog rata su uvedeni kontrolni ispiti i sviranje napamet na apsolventskim ispitima. Za vreme okupacije, krajem 1943. godine, nemačka vojska je za svoje potrebe zauzela ceo drugi sprat sa salom, pa je veliki broj nastavnika radio kod svoje kuće ili u đačkim stanovima. Entuzijazmom nastavnog kadra i mladalačkom energijom njenih đaka, škola je preživela i ratne godine i nastavila u istoj zgradi svoju delatnost do danas.

koncertna sala istorijska fotografija

Muzička škola „Stanković“ spada u red onih ustanova koje su postavile temelje naše muzičke kulture. Zajedno s Muzičkom školom „Mokranjac“, ona je odigrala pionirsku ulogu u počecima i daljem razvoju muzičkog života naše sredine. Doprinos škole muzičko jkulturi Srbije je neprocenjiv. Muzička škola „Stanković“ utvrđena je za kulturno dobro 1987. godine.

koncertna sala

Muzej savremene umetnosti

Muzej savremene umetnosti u Beogradu podignut 1965. godine, predstavlja prvi zajednički projekat arhitekata Ivana Antića i Ivanke Raspopović.

Zgrada „Hempro“ na Terazijama u Beogradu

Poslovna zgrada „Hempro“ na Terazijama podignuta u šestoj deceniji dvadesetog veka prema projektu Alekseja Brkića, utvrđena je za spomenik kulture 2019. godine zbog svojih arhitektonsko-urbanističkih i društveno-istorijskih vrednosti.

Kuća Arčibalda Rajsa

Rajsova „vila“ odgovara mnogo više tipu seoske kuće, iako je nameštaj ukazivao na gospodstvo i visok društveni položaj.

Kuća porodice Veljković

Spomenik kulture Kuća porodice Veljković u Birčaninovoj ulici u Beogradu

Fotografski atelje Milana Jovanovića

Fotografski atelje Milana Jovanovića, jedini objekat namenski zidan u tu svrhu, podignut je početkom 20. veka na Terazijama.

Kuća pukovnika Elezovića

Kuća pukovnika Elezovića podignuta je 1927. godine, neposredno nakon povratka mladog arhitekte Deroka iz Pariza i spada među njegove prve izvedene projekte.

Palilulska osnovna škola

Za Beograd i Srbiju uopšte, podizanje Palilulske škole smatrano je presedanom, jer je bila među prvim školama građenim po svim pedagoškim, zdravstveno-higijenskim zahtevima projektovanja školskih zgrada.

Kuća Leone Panajot

Kuća Leone Panajot je reprezentativna jednospratna gradska vila s potkrovljem.