Narodna gostionica, kasnije hotel „Nacional“, podignuta 1868, pripadala je grupi „kalemegdanskih hotela“ koji su građeni i otvarani nakon predaje gradova Srbima 1867. Formiranje komunikacija pored Save – na graničnom prostoru između varoši i vojne tvrđave, a u blizini šireg prostora oko Saborne crkve, kao jezgra srpske države s najvišim upravnim, verskim i kulturnim vrednostima – odredilo je izuzetan značaj prostora na kojem je sagrađen hotel „Nacional“. Dodiri različitih urbanih, istorijskih i konfesionalnih obeležja ostvareni su na vrlo uskom prostoru, u čijem se središtu nalazilo mesto koje je u periodu od 1840. do Drugog svetskog rata održalo hotelsku namenu.

Istorijske fotografije

Pod nazivom „Narodna gostionica“, hotel „Nacional“ je otvoren 1869. godine na mestu ranijeg objekta ugostiteljske namene. Ulične fasade, uz Parisku ulicu i Velike stepenice, oblikovane su u duhu akademizma sa primenom elemenata neorenesanse u obradi detalja. Uravnoteženost masa postignuta je simetričnim rasporedom otvora i naglašenom horizontalnom podelom etaža podeonim vencima. Fasada prema Pariskoj ulici oživljena je središnjim plitkim rizalitom koji se u zoni krova završava atikom sa dva bočna ukrasa u vidu vaza, na kojoj je verovatno bilo ispisano ime hotela. Hotel „Nacional“ pripada grupi tzv. „kalemegdanskih hotela“ na graničnom prostoru između varoši i vojne tvrđave, koji su podizani neposredno posle oslobađanja srpskih gradova 1867. godine. Ovaj hotel predstavlja značajan primer objekta koji je u trajanju od jednog veka očuvao kontinuitet javne namene.

Izgled iz Pariske ulice i izgled iz ulice Velike stepenice

Hotel „Nacional“ je projektovan i izveden u skladu s postulatima i potrebama prostora ugostiteljske namene. U prizemlju se nalazila kafana, dok su sobe za spavanje bile na spratu.

Detalj ulaznog portala

Za „Nacional“, kao hotel i kao stambenu zgradu, kroz njegov dug period delovanja, vezuju se imena dve istaknute istorijske ličnosti – književnika Milovana Glišića, koji je u njoj proveo poslednje godine života, i političara Nikole Pašića, u čijoj je svojini bio od 1892. do njegove smrti 1926. godine.

Hotel „Nacional“ je utvrđen za spomenik kulture 1984. godine, a danas je u njemu smešten Republički fond za penzijsko i invalidsko osiguranje Republike Srbije.