About: Ljubica Radovanovic

15.09. – 15.10.2025. godine

U ljubljanskoj arhitektonskoj Galeriji Dessa 15. septembra 2025. godine otvorena je izložba „Vila Prendić – novi pogled, novo trajanje“. Izložba gostuje u slovenačkoj prestonici kao rezultat dugogodišnje saradnje Beogradske internacionalne nedelje arhitekture (BINA) i Galerije Dessa. Ovom izložbom Zavoda za zaštitu spomenika kulture grada Beograda, autorke arhitekta Aleksandre Šević, višeg konzervatora Zavoda i člana sekcije Do.co.mo.mo.Srbija, otvorena je prošlogodišnja manifestacija, BINA 2024.

Za potrebe gostovanja, postavku izložbe redizajnirao je autorski tim arhitekata Natalije Bogdanović i Alekse Djurića iz Addicted Design Studia, prilagodivši je prostornim mogućnostima galerije. Osim plakata sa prikazom rekonstrukcije Vile Prendić, izložena je i maketa kuće, a tokom trajanja izložbe biće prikazan i dokumentarni film koji je snimljen tokom realizacije radova u produkciji Do.co.mo.mo.Srbija.

Izložba „Vila Prendić – novi pogled, novo trajanje“ ima za cilj približavanje stambene arhitekture medjuratnog modernističkog pravca, njene obnove i prilagodjavanje savremenim uslovima života, uz očuvanje vrednosti arhitekture i postulata na kojima je zasnovana. Izložba predstavlja proces sagledavanja, proučavanja, obnove, sanacije, adaptacije i rekonstrukcije, kao primer dobre prakse kako se moramo odnositi prema kulturnom nasledju.

Vila Prendić, autorsko je ostvarenje istaknutog arhitekte Milana Zlokovića. Kroz prikaz rekonstrukcije ovog objekta, izložbom se približava njegov opus, sa osvrtom na njegov značaj u osnivanju i radu Grupe arhitekata modernog pravca u Beogradu (GAMP). Zlokovićev projekat vile za bračni par Prendić sublimira redak i istinski modernistički duh, dosledno i beskompromisno ostvarujući koncept unutrašnjeg prostora zasnovanog na funkcionalnosti primerenoj porodičnoj strukturi i životnom stilu korisnika.

Modernizam vile Prendić nije bio proizvod pomodnosti, već upućenosti i usvajanja najvrednijih ideja u arhitekturi Evrope tog vremena. Nije samo stilska bezornamentalnost činila da se vila Prendić razlikuje od do tada gradjenih akademski koncipiranih stambenih zdanja, već je potpuni preokret u koncepciji plana i shvatanju funkcije, ono što je ukazivalo na duboko razumevanje modernosti. U vili je sublimiran autentičan modernistički duh, koji beogradsku arhitekturu približava evropskim uzorima.

Vila Prendić se ubraja u najreprezentativnije primere modernizma u Beogradu, u kojoj je konsekventno sproveden koncept arhitekture modernističkog pokreta, sa purističkom obradom fasada, organizacijom kompaktnog prostora i strogom funkcionalnošću osnove i kao takva utvrdjena je za kulturno dobro 2020. godine.

Skoro vek posle izgradnje, pojavila se nova osvešćena porodica koja je spremno prihvatila izazove rekonstrukcije vile, prepoznajući i prihvatajući vrednosti i kvalitete ovako oblikovanog stambenog prostora, stvarajući svoj budući životni prostor. Iz dugogodišnjeg napuštenog stanja, objekat je dobijanjem novog vlasnika, a uz poštovanje svih postulata zaštite spomenika kulture, prošao kroz fazu potpune rekonstrukcije nastavio svoje trajanje.

Rekonstrukcija ove Zlokovićeve vile je središna tema izložbe, ali pored njene obnove ideja autorke je bila, da se kroz prikaz ostalih Zlokovićevih beogradskih vila, približi ovaj deo njegovog opusa, kao i objekata istaknutih evropskih arhitekata nastalih u istom periodu, koji su ga na izvestan način inspirisali. Sa ciljem boljeg razumevanja mikroprostora Profesorske kolonije, prvog primera „vrtnog grada“ u kome se nalazi Vila Prendić, analizirana je arhitektura prve, druge i treće faze izgradnje.

Prilog Radio Televizije Slovenija, u okviru serijala „Kultura“, najavio je izložbu i predstavio koncept i postavku, a autorka se osvrnula na autentičnu stambeno–radnu funkcionalnu organizaciju kuće koja je ostala očuvana i minimalno transformisana kroz proces rekonstrukcije.

Spomenik braniocima Beograda 1915. godine na Dunavskom keju u Beogradu podignut je 1988. godine, predstavlja memorijal nacionalnog karaktera i poseduje umetničku i estetsku vrednost kao reprzentativni memorijalni spomenik i projekat značajnog autora- vajara Nikole Kolje Milunovića.

U petak, 15. septembra 2023. godine, u Velikoj galeriji Doma vojske u Beogradu, otvorena je izložba Zavoda za zaštitu spomenika kulture grada Beograda pod nazivom „Posveta beogradskom školstvu“ čime je svečano otvorena manifestacija Dani evropske baštine u Beogradu.

Gostima se na samo početku obratili gospodja Vesna Vidović, zamenica gradonačelnika Beograda. U ime domaćina, Medija centra „Odbrana“, prisutnima se obratila direktorka ustanove pukovnik Biljana Pašić, a direktorka Zavoda za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda Olivera Vučković govorila je o tradicionalnom dvodecenijskom učešću Zavoda u manifestaciji „Dani evroske baštine“. Okupljenima se obratila i autorka, a o važnosti školstva u Beogradu i neraskidivoj vezi izmedju nepokretnog kulturnog nasledja i prosvete govorio je prof. dr Ivica Radović, državni sekretar Ministarstva prosvete Republike Srbije koji je proglasio izložbu otvorenom. Svečano otvaranje izložbe oplemenile su dve kompozicije harfinistkinja Sofije Lazarević i Lane Kostić, učenica osnovne muzičke škole Stanković na klasi kod profesorke Ivane Pejoske. Muzička škola Stanković je spomenik kulture, a takodje je i deo izložbene postavke. Moderator programa bila je Nina Marija Koturović, konzervator restaurator Zavoda za zaštitu spomenika kulture grada Beograda.

Zavod za zaštitu spomenika kulture grada Beograda, predstavlja ukupno 21 spomenik kulture školske namene. Predstavljeni objekti reprezentuju razvoj arhitekture na području Beograda od narodnog graditeljstva do arhitekture moderne i svedoče o razvoju prosvetiteljstva na našem podneblju. Izdvajaju se tri celine – osnovne škole u selu, osnovne škole u gradu i srednje škole, a u okviru izložbene postavke predstavljeni su i eksponati pozajmljeni iz fonda Pedagoškog muzeja u Beogradu koji najbolje ilustruju život koji se u ovim objektima odvijao. Izložba je interaktivnog karaktera jer su doprinos njenoj realizaciji dali i bivši učenici i profesori, a promocija pratećeg kataloga ima i humanitarni cilj. Tokom trajanja izložbe je moguće ostaviti prilog koji će po zatvaranju postavke biti prosledjen Domu za decu i mlade u Sremčici.

Autor izložbe i kataloga je istoričarka umetnosti Ljubica Radovanović, Zavod za zaštitu spomenika kulture grada Beograda, a realizaciju su podržali Medija centar „Odbrana“, Pedagoški muzej u Beogradu, Udruženje Stara Bežanija.

Izložba je otvorena do 21. oktobra 2023. godine.

Zavod za zaštitu spomenika kulture grada Beograda 15. septembra u 19 časova u Velikoj galeriji Doma vojske u Beogradu izložbom pod nazivom Posveta beogradskom školstvu otvara ovogodišnju manifestaciju Dani evropske baštineu Beogradu. Ova manifestacija se tradicionalno održava svakog septembra već dve decenije, a ove godine je centralna tema Živo nasledje. Škole koje žive više od veka pokazuju da je Beograd deo velikog evropskognasledja i resurs o kome svi treba da brinemo sa posebnom pažnjom.

Prikazujući obrazovne objekte koji su utvrdjeni za spomenike kulture, Zavod za zaštitu spomenika kulture grada Beogradaje izložbom želeo da približi nepokretno kulturno nasledje i široj javnosti. Odabrani dokumentarni materijalističe škole koje od svog podizanja do danas svedoče o istorijskom razvoju Beograda, ali i prosvetiteljstva na našem podneblju. Posetioci će moći da saznaju nešto više o objektima koji su ujedno i simboli našeg grada poput Osnovne škole „Kralj Petar Prvi“, Druge ženske gimnazije u kojoj je danas Elektro-tehnička škola „Nikola Tesla“, kaoi o drugim spomenicima kulture koji su održali prvobitnu namenu u kontinuitetu decenijama.

Tokom pripremanja izložbe i detaljnog istraživanja fonda odlučili smo da publici predstavimo je do sada ne prikazan materijal iz bogate zbirke Dokumentacionog centra Zavoda za zaštitu spomenika kulture grada Beograda. Posebnu zahvalnost iskazujemo školskim institucijama koje su svoju dragocenu gradju ustupili za izložbu, čime je ona dobila interaktivni karakter i potvrdila dugogodišnju saradnju Zavoda sa beogradskim školama, spomenicima kulture. Realizaciju izložbe podržali su – Medija centar „Odbrana“, Pedagoški muzej u Beogradu, pozajmivši eksponate iz svog depoa, Udruženje „Stara Bežanija“ i kao i beogradske škole.

Autorka izložbe je Ljubica Radovanović, istoričarka umetnosti. Zainteresovani će imati priliku da izložbu posete u Velikoj sali Doma vojske u Beogradu od 15. septembra do 21. oktobra 2023. godine.

Specijalne gošće na otvaranju izložbe biće harfistkinje Muzičke škole „Stanković“, još jednog spomenika kulture koji će biti predstavljen na izložbi.

Poseban dogadjaj biće upriličen u petak 22.09.2023. godine kada će Zavod povezati dva segmenta svog delovanja organizovanjem stručnog vodjenja kroz grad pod nazivom „Beogradsko nasledje i obrazovanje“ i stručnog vodjenja kroz izložbu. Okupljanje je predvidjeno ispred Muzeja Vuka i Dositeja, Gospodar Jevremova 21 u 17 časova.

Naš dragi i uvaženi kolega arhitekta Zoran Jakovljević preminuo je 5. jula. Svima nama koji smo imali sreću da budemo njegove kolege i prijatelji ostaće u trajnom sećanju, jer svojim radom, talentom i energijom ostavio je neizbrisiv trag u Zavodu za zaštitu spomenika kulture grada Beograda i ujedno formirao generacije konzervatora.

Zoran Jakovljević se zaposlio u Zavodu za zaštitu spomenika kulture grada Beograda 1963. godine, samo tri godine po osnivanju Institucije. Za jako kratko vreme izradio je veliki broj projekata rekonstrukcije, restauracije i konzervacije nepokretnog kulturnog nasledja, tako da je od 1964. godine već radio kao samostalni projektant, a zatim i rukovodilac projektnog ateljea. Tokom radnog veka samostalno, a kasnije i sa saradnicima izradio je preko dvesta pedeset projekata. U okviru projekata restauracije fasada, posebno je došao do izražaja njegov izvanredan crtalački talenat sjedinjen sa istraživačkom radoznalošću. Često je učestvovao na stručnim skupovima i kongresima, a svoja saznanja o kulturnom nasledju objavljivao je u stručnim publikacijama izmedju ostalih u naučno-stručnom časopisu „Nasledje“ i svojim nesebičnim doprinosom profilisao časopis, bio jedan od osnivača i prvi  urednik, a kasnije član redakcije zahvaljujući čemu Časopis postaje jedna od vodećih publikacija u ovoj oblasti. Po odlasku u penziju 2001. godine nastavio je sa radom na projektovanju, izvodjenju i praćenju konzervatorskih i drugih radova.

Zauvek ćemo ga pamtiti s ljubavlju i uvažavanjem kao dragog kolegu, prijatelja i izvanrednog stručnjaka iz oblasti zaštite kulturnog nasledja.

Zavod za zaštitu spomenika kulture grada Beograda reagovao je na vandalizaciju spomenika grafitima i u saradnji sa Javnim komunalnim preduzećem „Gradska čistoća“, u petak 24.03.2023. godine uklonio ispisane grafite sa postamenta spomenika Nikoli Pašiću, koji se nalazi na trgu Nikole Pašića, GO Stari grad.

Spomenik je podignut 1998. godine u čast dugogodišnjeg predsednika vlade Kraljevine Srbije i Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, liven je u bronzi i delo je vajara Zorana Ivanovića.

Iako nije pojedinačno utvrdjen za kulturno dobro, spomenik Nikoli Pašiću nalazi se u okviru spomenika kulture „Zgrada Doma sindikata u Beogradu“, kao i u okviru prostorno kulturno-istorijske celine „Terazije“.

Zavod za zaštitu spomenika kulture grada Beograda u saradnji sa drugim nadležnim institucijama radi i na održavanju spomenika koji nisu pojedinačno utvrdjeni za kulturna dobra.

Zahvaljujemo se Javnom komunalnom preduzeću „Gradska čistoća“ na brzoj reakciji i molimo gradjane da budu savesni i vode računa o kulturnom nasledju.

Večeras, 30. marta 2023. godine, u galeriji „Ikar“ Doma vazduhoplovstva će biti publici predstavljena izložba Zavoda za zaštitu spomenika kulture grada Beograda „Secesija u Starom jezgru Zemuna“, autorke Aleksandre Dabižić, savetnika u Zavodu. Ova izložba je priredjena 2017. godine i bila je postavljena u Zavičajnom muzeju Zemuna u Spirtinoj kući.

Izložba „Secesija u Starom jezgru Zemuna“ koja na najbolji način promoviše vrednosti graditeljskog nasledja, značajna je ne samo za stručnjake, već i za širu javnost. Osim o secesiji, ona svedoči i o istoriji Zemuna, kao i o znamenitim ličnostima koje su obeležile njegov razvoj. Boljim sagledavanjem i vrednovanjem graditeljskog nasledja, izložba doprinosi izgradjivanju savesnijeg odnosa prema nasledju. Rasvetljavajući i ukazujući na bogato graditeljsko nasledje u duhu secesije, dokazuje se značajna pozicija Zemuna na mapi srednjoevropskih gradova.

Secesijski stil je primenjen na fasadama jedne gradjevinski homogene i kompaktne kulturno-istorijske celine skoro istovremeno s pojavom tog stila u drugim evropskim centrima. Secesijske fasade Starog jezgra Zemuna dokumentuju značajnu fazu stilskog razvoja grada koji je 1934. godine postao integralni deo prestoničkog Beograda u kojem je secesija takodje imala svoj tok i ostavila obeležje. Secesijski stil pozicionira Staro jezgro Zemuna na mapu srednjoevropskih urbanih celina na čijim objektima je primenjivan, a posebna sličnost se može naći s manjim gradovima, koji su uticaj stila primili iz Beča.

Pomoćnik direktora Zavoda za zaštitu spomenika kulture grada Beograda arhitekta dr Marina Pavlović učestvovala je u radu okruglog stola s nazivom Institucije zaštite. Srpska akademija nauka i umetnosti povodom obeležavanja 75. godišnjice osnivanja Republičkog zavoda za zaštitu spomenika kulture, u saradnji sa Ministarstvom kulture i Republičkim zavodom za zaštitu spomenika organizovala je ciklus okruglih stolova pod nazivom Stanje i strategije razvoja zaštite spomenika kulture u Republici Srbiji. Planirano je da krajem 2022. i početkom 2023. godine budu održana tri okrugla stola koja čine tematsku i koncepcijsku celinu: Institucije zaštite, Upravljanje nasledjem i Baština i društvo.

U radu na jučerašnjem, prvom u nizu okruglom stolu učešće su uzeli eminentni naučnici, stručnjaci i zvaničnici iz različitih oblasti zaštite spomenika, istorije umetnosti, arheologije, heritologije itd. i to: predsednik SANU akademik Vladimir Kostić, v.d. pomoćnica ministra za kulturno nasledje i digitalizaciju Danijela Vanušić, predsednik Nacionalnog saveta za kulturu Zoran Vapa, akademik Miodrag Marković, prof. dr Dubravka Djukanović, direktorka Republičkog zavoda, dr Marina Pavlović, dr Katarina Živanović, dr Vesna Bikić, dr Danica Popović, mr Maja Djordjević, mr Katarina Grujović Brković, Dragan Vojvodić, Branislav Orlić, Aleksa Jelikić, Vujadin Ivanišević.